Güncelleme notu: Bu yazı ilk olarak fırlatmadan iki gün önce yayımlanmıştı. Uydunun yörüngeye ulaşmasıyla başlık, giriş ve ilgili bölümler güncellendi. Bilgiler 27 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi.
Google’ın dört TPU taşıyan Suncatcher uydusu 1 Ekim tarihinde yörüngeye ulaştı. Çiplerin radyasyona ve uzaydaki sıcaklık farklarına dayanımı ölçülüyor.
Google, yapay zekâ hesaplamalarında kullandığı çipleri Suncatcher projesi kapsamında ilk kez Dünya yörüngesinde denemeye başladı. Planet iş birliğiyle hazırlanan deneme uydusu, 1 Ekim 2026 tarihinde SpaceX’in Transporter-18 göreviyle uzaya gönderildi. Google’ın aynı gün yaptığı açıklamaya göre uyduyla bağlantı kuruldu ve uydu beklendiği gibi çalışıyor.
Şirketin paylaşımına göre uyduda dört TPU bulunuyor. Bu uçuşta çiplerin fırlatma sırasındaki sarsıntıya, uzaydaki radyasyona ve sert sıcaklık değişimlerine nasıl dayandığı ölçülüyor. Google, toplanan verilerle tasarımlarını geliştireceğini ve görev ilerledikçe yeni bilgiler paylaşacağını söylüyor. Projenin arkasındaki araştırma da hakemli bilim dergisi Joule’da yayımlandı.
Yapay zekâ çipleri neden uzaya gönderiliyor?
Google’ın 2025 yılında duyurduğu Project Suncatcher, yapay zekâ için gereken hesaplamaları güneş enerjisiyle çalışan uydularda yapmayı araştıran bir projedir. Uydularda kullanılması planlanan TPU’lar, Google’ın makine öğrenimi hesaplamaları için geliştirdiği özel işlemcilerdir. Şirket, uzun vadede bu işlemcileri taşıyan çok sayıda uyduyu birlikte çalıştırmayı hedefliyor.Uzayın tercih edilmesinin başlıca nedeni, güneş ışığından daha uzun süre yararlanabilmek. Google Research’ün hesaplamasına göre uygun bir yörüngede güneş panelleri, Dünya üzerindekilere kıyasla sekiz kata kadar daha fazla enerji üretebiliyor. Neredeyse kesintisiz güneş ışığı alan bir yörünge, enerjiyi depolamak için gereken bataryalara duyulan ihtiyacı da azaltabilir.
Çipleri uzayda soğutmak neden zor?
Çipler çalışırken küçük bir alanda yoğun ısı oluşuyor ve bu ısının donanıma zarar vermeden uzaklaştırılması gerekiyor. Uzay boşluğunda ısıyı taşıyacak hava akımı yok. Bu yüzden Google, ısı boruları ve radyatörlerle çalışan bir soğutma düzeni deniyor. Isı boruları çiplerden gelen ısıyı radyatörlere taşıyor. Radyatörler de bu enerjiyi ışınımla uzaya yayıyor.Radyasyon da elektronik bileşenlerde hatalara yol açabiliyor. Google Research, Trillium adlı TPU’lara laboratuvarda proton ışını uygulayarak radyasyona dayanıklılıklarını ölçmüştü. Yörüngedeki uydu, bu laboratuvar ölçümlerini gerçek uçuş koşullarından gelen verilerle tamamlıyor.
2027 yılındaki denemede iki uydu haberleşecek
İlk uyduyla donanımın dayanıklılığı araştırılırken, sonraki aşamada uyduların birbirine yeterince hızlı veri gönderip gönderemediği sınanacak. Planet, projenin ilk duyurusunda birlikte çalışacak iki deneme uydusu için 2027 yılının başını hedeflediğini açıklamıştı. Google’ın son açıklaması da iki uydu arasındaki lazer bağlantısı testini 2027 yılına yerleştiriyor.Bu bağlantı, farklı uydulardaki işlemcilerin aynı hesaplama işini paylaşabilmesi için gerekiyor. Yüksek veri aktarım hızına ulaşmak için araştırmacılar uyduları birbirine yakın uçurmayı ve bağlantıyı koruyacak kadar hassas yönlendirmeyi planlıyor. Böylece tek bir çipin uzayda çalışmasının ardından birden fazla uydunun ortak bir hesaplama sistemi olarak çalışıp çalışamayacağı da anlaşılacak.
Google, ilk uçuştan gelen ölçüm sonuçlarını henüz yayımlamadı. Şirket bu verileri, laboratuvarda denenen soğutma ve radyasyon çözümlerinin uzayda nasıl sonuç verdiğini görmek ve sonraki uyduları tasarlamak için kullanacak.
Kaynaklara göz atabilirsiniz:
Google’ın 24 Eylül 2026 tarihli Suncatcher açıklaması — İlk yörünge denemesi, soğutma çalışmaları ve sonraki aşama hakkında resmî açıklama.SpaceX: Transporter-18 görevi — Uydunun fırlatıldığı ortak taşıma görevi.
Google Research: Uzayda yapay zekâ altyapısı araştırması — Enerji hesabı, radyasyon denemeleri ve uydular arası bağlantı tasarımı için birincil araştırma kaynağı.
Planet: Suncatcher için uydu geliştirme planı — Proje ortağının iki uydulu görev ve hedef takvim hakkındaki resmî açıklaması.
Google’ın 1 Ekim 2026 tarihli açıklaması — Uydunun yörüngeye ulaşması, ilk bağlantı ve toplanacak veriler.
Google’ın fırlatma günü paylaşımı — Uydudaki TPU sayısı.
Son düzenleme: