Google, yapay zekâ çiplerini Suncatcher projesiyle uzayda deneyecek. İlk uydu için 1 Ekim hedefleniyor; soğutma ve radyasyon etkileri incelenecek.
Google, yapay zekâ hesaplamalarında kullandığı çipleri Suncatcher projesi kapsamında ilk kez Dünya yörüngesinde denemeye hazırlanıyor. Planet iş birliğiyle hazırlanan deneme uydusu, SpaceX’in 1 Ekim 2026 için planladığı Transporter-18 göreviyle uzaya gönderilecek. SpaceX, fırlatma yapılamazsa 2 Ekim’de bir kez daha denemeyi planlıyor.
Google’ın 24 Eylül’de paylaştığı açıklamaya göre bu uçuşta, çiplerin radyasyon ve sıcaklık koşullarına dayanıklılığı incelenecek. Sonuçlar, uzayda daha büyük hesaplama sistemleri kurmak için kullanılacak.
Yapay zekâ çipleri neden uzaya gönderiliyor?
Google’ın 2025 yılında duyurduğu Project Suncatcher, yapay zekâ için gereken hesaplamaları güneş enerjisiyle çalışan uydularda yapmayı araştıran bir projedir. Uydularda kullanılması planlanan TPU’lar, Google’ın makine öğrenimi hesaplamaları için geliştirdiği özel işlemcilerdir. Şirket, uzun vadede bu işlemcileri taşıyan çok sayıda uyduyu birlikte çalıştırmayı hedefliyor.Uzayın tercih edilmesinin başlıca nedeni, güneş ışığından daha uzun süre yararlanabilmek. Google Research’ün hesaplamasına göre uygun bir yörüngede güneş panelleri, Dünya üzerindekilere kıyasla sekiz kata kadar daha fazla enerji üretebiliyor. Neredeyse kesintisiz güneş ışığı alan bir yörünge, enerjiyi depolamak için gereken bataryalara duyulan ihtiyacı da azaltabilir.
Çipleri uzayda soğutmak neden zor?
Çipler çalışırken küçük bir alanda yoğun ısı oluştuğu için, bu ısının donanıma zarar vermeden uzaklaştırılması gerekiyor. Uzay boşluğunda ısıyı taşıyacak hava akımı bulunmadığından Google, ısı boruları ve radyatörlerle çalışan bir soğutma düzeni deniyor. Isı boruları çiplerden gelen ısıyı radyatörlere taşıyor; radyatörler de bu enerjiyi ışınımla uzaya yayıyor.Radyasyon da elektronik bileşenlerde hatalara yol açabiliyor. Google Research, Trillium adlı TPU’lara laboratuvarda proton ışını uygulayarak radyasyona dayanıklılıklarını ölçmüştü. Yörünge denemesi, bu ölçümlere gerçek uçuş koşullarından veri ekleyecek.
2027 yılındaki denemede iki uydu haberleşecek
İlk uyduyla donanımın dayanıklılığı araştırılırken, sonraki aşamada uyduların birbirine yeterince hızlı veri gönderip gönderemediği sınanacak. Planet, projenin ilk duyurusunda birlikte çalışacak iki deneme uydusu için 2027 yılının başını hedeflediğini açıklamıştı. Google’ın son açıklaması da iki uydu arasındaki lazer bağlantısı testini 2027 yılına yerleştiriyor.Bu bağlantı, farklı uydulardaki işlemcilerin aynı hesaplama işini paylaşabilmesi için gerekiyor. Araştırmacılar, yüksek veri aktarım hızına ulaşmak amacıyla uyduların birbirine yakın uçmasını ve bağlantıyı koruyacak kadar hassas biçimde yönlendirilmesini planlıyor. Böylece tek bir çipin uzayda çalışmasının ardından, birden fazla uydunun ortak bir hesaplama sistemi olarak çalışıp çalışamayacağı da anlaşılacak.
İlk uçuşta toplanacak veriler, laboratuvarda denenen çözümlerin uzayda nasıl sonuç verdiğini gösterecek ve sonraki uyduların tasarımında kullanılacak.
Kaynaklara göz atabilirsiniz:
Google’ın 24 Eylül 2026 tarihli Suncatcher açıklaması — İlk yörünge denemesi, soğutma çalışmaları ve sonraki aşama hakkında resmî açıklama.SpaceX: Transporter-18 görevi — 1 Ekim fırlatma hedefini ve 2 Ekim yedek fırsatını belirten resmî görev sayfası. Takvim 29 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Google Research: Uzayda yapay zekâ altyapısı araştırması — Enerji hesabı, radyasyon denemeleri ve uydular arası bağlantı tasarımı için birincil araştırma kaynağı.
Planet: Suncatcher için uydu geliştirme planı — Proje ortağının iki uydulu görev ve hedef takvim hakkındaki resmî açıklaması.
